Cấp xã với vai trò mới trong công tác kiểm tra đo lường, chất lượng sản phẩm, hàng hóa
Công tác kiểm tra đo lường, chất lượng hàng hóa lưu thông trên thị trường luôn giữ vai trò quan trọng trong việc bảo vệ người tiêu dùng và bảo đảm tính minh bạch của nền kinh tế. Với việc ban hành Nghị định số 132/2025/NĐ-CP ngày 12/6/2025, Chính phủ đã tạo bước tiến rõ rệt trong quá trình phân định thẩm quyền giữa hai cấp chính quyền địa phương, đặc biệt lần đầu tiên cấp xã được trao quyền trực tiếp thực hiện một số nhiệm vụ quan trọng trong lĩnh vực này.
Về đo lường
Kể từ ngày 01/7/2025, Ủy ban nhân dân xã, phường, đặc khu (UBND cấp xã) có thẩm quyền kiểm tra nhà nước về đo lường trong phạm vi địa bàn quản lý theo quy định tại khoản 3 Điều 46 Luật Đo lường và khoản 4 Điều 13 Nghị định số 86/2012/NĐ-CP. Các nội dung kiểm tra bao gồm: Phép đo; Phương tiện đo; Lượng của hàng đóng gói sẵn.
Hoạt động kiểm tra chất lượng hàng hóa trên thị trường
Về chất lượng sản phẩm, hàng hóa
Cũng kể từ ngày 01/7/2025, ngoài các nhiệm vụ đã được quy định tại khoản 4 Điều 33 Nghị định số 132/2008/NĐ-CP ngày 31/12/2008 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa, UBND cấp xã được giao thêm trách nhiệm trong công tác quản lý nhà nước về chất lượng sản phẩm, hàng hóa theo Điều 5 Nghị định số 132/2025/NĐ-CP. Các nhiệm vụ này tương ứng với quy định tại khoản 3 Điều 33 Nghị định số 132/2008/NĐ-CP, cụ thể gồm:
- Tổ chức tuyên truyền, hướng dẫn thực hiện pháp luật về chất lượng sản phẩm, hàng hóa;
- Tham gia hoạt động kiểm tra chất lượng hàng hóa lưu thông trên thị trường;
- Xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về chất lượng hàng hóa theo thẩm quyền;
- Theo dõi, thống kê, tổng hợp tình hình chất lượng hàng hóa lưu thông trên thị trường tại địa bàn;
- Giải quyết khiếu nại, tố cáo liên quan đến chất lượng hàng hóa lưu thông trên thị trường theo quy định của pháp luật.
Việc phân quyền về cơ sở được kỳ vọng mang lại nhiều lợi ích thiết thực: giúp phát hiện vi phạm sớm, giảm tải áp lực cho cấp tỉnh, đồng thời nâng cao khả năng xử lý kịp thời các vấn đề phát sinh. Các đợt kiểm tra định kỳ và đột xuất sẽ góp phần ngăn chặn gian lận thương mại, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng tốt hơn. Thực tế, phần lớn hàng hóa tiêu dùng, từ nông sản, thực phẩm đến sản phẩm đóng gói sẵn đều được sản xuất, phân phối và tiêu thụ tại địa phương. Do đó, kiểm tra ngay từ cấp xã vừa thuận tiện, vừa tạo hiệu quả cao trong ngăn chặn hành vi gian lận từ gốc.
Có thể thấy, phân quyền cho cấp xã không chỉ phù hợp với xu thế quản trị hiện đại mà còn là giải pháp quan trọng để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng từ cơ sở. Tuy nhiên, để chủ trương này đi vào cuộc sống, cần đồng bộ giữa “trao quyền” và “trao lực”, kết hợp giữa quy định pháp lý và nguồn lực thực tiễn. Khi cấp xã được đảm bảo cả về thẩm quyền lẫn năng lực, công tác quản lý đo lường, chất lượng sản phẩm, hàng hóa mới thực sự hiệu quả, góp phần xây dựng thị trường minh bạch, công bằng và củng cố niềm tin với hàng Việt.
